Azoty_Kedzierzyn_4_04_16

Pryszczyca – zaraza pyska i racic

19 czerwca 2002

Pryszczyca (aphtae epizooticae) jest wirusową, najczęściej ostrą i gorączkową, bardzo zaraźliwą chorobą bydła i innych zwierząt racicowych, przebiegająca jako posocznica z tworzeniem się w jamie ustnej, w skórze wymienia i w okolicy racic charakterystycznych pęcherzy, a po ich pęknięciu także owrzodzeń gojących się bez tworzenia blizn. Choroba ta ma dużą potencjalną zdolność szerzenia się i występowania na znacznych obszarach. Pomimo, iż śmiertelność w tej chorobie nie jest duża, zalicza się ją do najniebezpieczniejszych chorób zaraźliwych zwierząt i z tego powodu jest bardzo ostro zwalczana.

Głównym źródłem zakażenia są zwierzęta chore oraz będące w okresie wylęgania choroby, a także nosiciele i siewcy wirusa. U zwierząt chorych oraz w końcowym okresie inkubacji choroby najwięcej zarazków pryszczycy zawiera ślina, wydzielina nosowo-gardłowa oraz mleko, kał i mocz.
Do rozprzestrzeniania się zarazy przyczynia się bardzo duża liczba potencjalnych wektorów zarazka, a także bezobjawowo zakażone bydło. Wektorami zarazka mogą być przenosiciele żywi (ludzie, zwierzęta domowe, dzikie ptaki, ssaki i owady) oraz tzw. przenosiciele martwi, wśród których dużą rolę odgrywają produkty rolne (siano, słoma, ziarno, pasze treściwe), produkty zwierzęce (mleko i mięso wraz z ich przetworami, skóry, odpadki poubojowe oraz ich opakowania i środki transportu, jak bańki na mleko, worki, samochody itp.) oraz wody bieżące, a nawet mgła i wiatr oraz wiele innych.

W zakażonym stadzie choroba szerzy się szybko drogą łańcuchowo-kontaktową (zakażenia bezpośrednie i pośrednie), przy czym czym bardzo łatwo rozsiewalny i inwazyjny wirus ułatwia powstanie typowej epizootii - często wśród wszystkich gatunków wrażliwych zwierząt domowych, a niekiedy i dzikich (żubry, sarny, jelenie).
Do rozprzestrzeniania się pryszczycy na dalsze odległości przyczynia się wprowadzanie zwierząt z innych regionów kraju lub z zagranicy oraz import skór i surowców paszowych, rozwój międzynarodowego transportu, wymiany towarowej, turystyki itp.

Okres inkubacji choroby wynosi zwykle 2-8 dni. Opisano również przypadki, w których przeciągał się on do 2-3 tygodni. Po zakażeniu dojęzykowym wylęganie pryszczycy trwa około 24 godziny. Choroba rozpoczyna się gorączką (40,5-42°C) oraz objawami ogólnymi, jak posmutnienie, odstawanie od stada, spadek żerności i mleczności, brak przeżuwania. Równocześnie zaznacza się ślinienie, niechęć do ruchu, sztywny chód lub nawet kulawizna.
Pęcherze pierwotne są przeoczane, natomiast 2-3 dni po zakażeniu pojawiają się w jamie ustnej pęcherze wtórne wielkości grochu do jaja gołębiego, które po 1-3 dniach pękają.
Pęcherze powstają w różnym czasie, toteż przy badaniu stwierdza się, że są one niejednakowej wielkości, podobnie jak i owrzodzenia, które są w różnych stadiach rozwoju. W tym okresie choroby objawy są szczególnie nasilone, gdyż oprócz gorączki występuje otępienie zwierzęcia, wystraszony wyraz oczu, ślinienie, mlaskanie, zgrzytanie zębami, prawie całkowity brak mleka oraz niepobieranie pokarmu.
Równocześnie pojawiają się zwykle pęcherze na skórze wymienia oraz w okolicy racic. Zmiany na wymieniu utrudniają dojenie, a gdy wykwity lokalizują się na końcu strzyków dochodzi, po ich pęknięciu, do wtórnych zakażeń i często do zapalenia wymienia lub do zwężenia kanału strzykowego.
Zmiany w okolicy racic powodują sztywny, bolesny chód, a potem kulawiznę. Gdy są one liczne mogą doprowadzić do zejścia racic na skutek rozluźnienia rogu od podłoża. Po pęknięciu pęcherzy kulawizna maleje.
U cieląt pryszczyca może przebiegać bardzo ostro, bez aft i powodować liczne upadki z powodu uszkodzenia serca.

Przebieg choroby w stadzie i u pojedynczych osobników, zależy od stopnia zjadliwości zarazka, stanu odporności i wrażliwości osobniczej zwierząt oraz od warunków higieny i pielęgnacji w okresie trwania choroby.
Zachorowalność wynosi na ogół 80-100% stada , natomiast śmiertelność - 2-3%.

U pewnej liczby zwierząt po przechorowaniu pryszczycy dochodzi do tzw. strat późnych. Polegają one na tym, że wirus uszkadza pewne narządy lub ich zespoły i po częściowym wyzdrowieniu choroba przybiera przebieg przewlekły. Zwierzęta takie chudną, maja nastroszoną sierść, pojawia się spadek mleczności, zanik funkcji rozrodczych, zaburzenia ruchu, a czasem ograniczenie lub zanik czucia. Jeżeli przy takim przebiegu zwierzęta nie padną nie nadają się one do dalszej eksploatacji (chodzi tu głównie o buhaje) i przeznacza się je na ubój z konieczności.

W Polsce pryszczyca należy do chorób zwalczanych z urzędu. Ze względu na ostre przepisy sanitarno-weterynaryjne stosowane w przebiegu tej choroby leczenie jej nie jest stosowane, a zarażone zwierzęta wybija się. Ma to na celu niedopuszczenie do ewentualnego, dalszego rozprzestrzenienia wirusa.

W celu ochrony kraju przed zarazą musza być przestrzegane przepisy sanitarno-weterynaryjne regulujące międzynarodowy obrót zwierzętami, produktami zwierzęcego pochodzenia i innymi towarami mogącymi stanowić wektory dla wirusa pryszczycy. W przypadku stwierdzenia choroby w państwie ościennym przepisy te ulegają zaostrzeniu - aż do zakazu wwozu stamtąd wrażliwych zwierząt, mięsa i jego przetworów, wstrzymania ruchu turystycznego oraz obowiązku odkażania na granicy wszystkich środków transportu. Również bardziej rygorystyczne musi być wykonywanie przepisów sanitarno-weterynaryjnych wewnątrz kraju, a zwłaszcza w fermach bydła, w jego bazach zbiorczych, w miejscach uboju itp.
W niektórych krajach stosowane są ponadto środki profilaktyki swoistej, tj. surowica odpornościowa i szczepionki. W Polsce szczepienia przeciw pryszczycy były stosowane jeszcze w latach osiemdziesiątych. Obecnie jednak nie wykonuje się ich, ponieważ powodują powstawanie przeciwciał, które przy badaniach na występowanie tej choroby dają wynik pozytywny. Wynik taki pojawia się nawet u trzeciego pokolenia zwierząt szczepionych przeciw pryszczycy.

Źródło: "Choroby bydła" - praca zbiorowa pod redakcją prof.dr H.Janowskiego, prof.dr hab. K.Markiewicza oraz prof.dr hab. S.Tarczyńskiego

POWIĄZANE

Przy ZPM Mrągowo powstaje najnowocześniejszy Zakład Produkcji Sproszkowanych Pro...

Borówka amerykańska to nie tylko pyszny, orzeźwiający smak. To także – a może pr...

Minister Krzysztof Jurgiel spotkał się dziś z ambasadorami 5 państw tworzących K...


Komentarze

Bądź na bieżąco

Zapisz się do newslettera

Każdego dnia najnowsze artykuły, ostatnie ogłoszenia, najświeższe komentarze, ostatnie posty z forum
Jestesmy w spolecznosciach:

Najpopularniejsze tematy

gospodarkapracaprzetargi
Nowy PPR (stopka)
Zgłoś uwagę