Azoty_Kedzierzyn_4_04_16
Ptak_17.11.16

Członkostwo w Unii to otwarcie wielkich szans, ale nie gwarancja sukcesu

5 września 2003

Polskie rolnictwo ze względu na szczególny splot uwarunkowań polityczno – gospodarczych w ostatnich kilkudziesięciu latach, nie miało odpowiednich warunków do modernizacji i rozwoju na równi z innymi gałęziami gospodarki. Członkostwo naszego kraju w UE daje wyjątkowe szanse przyspieszenia takiego procesu. Zajmie to jednak wiele lat i będzie wymagać spełnienia niełatwych warunków.
Wykorzystanie tej szansy będzie zależało przede wszystkim od nas samych.

Modernizacji rolnictwa nie można rozpatrywać w oderwaniu od rozwoju społeczno-gospodarczego obszarów wiejskich. Zahamowanie przemian strukturalnych w polskim rolnictwie jest m.in. rezultatem barier rozwojowych, jakie odczuwa polska wieś. Bardzo wysokie bezrobocie, niepewność i niestabilność sytuacji dochodowej rodzin wiejskich i wiele innych, podobnych uwarunkowań sprawiają, że rolnictwo jest ważną częścią „systemu bezpieczeństwa socjalnego” dużej części mieszkańców wsi i części mieszkańców miast. Jak wynika z doświadczeń krajów rozwiniętych, wzrost dobrobytu mieszkańców wsi, w tym także rolników, zależy przede wszystkim od rozwoju pozarolniczych działów aktywności gospodarczej na obszarach wiejskich. Nawet najlepiej prosperujące rolnictwo, samo nie zapewni dobrobytu obszarom wiejskim, może być ono jedynie elementem w tworzeniu tego dobrobytu, ale partycypującym w coraz mniejszym stopniu.

Korzyści, jakie dawać będzie integracja Polski z UE podzielić można na kilka grup. Najważniejszą z nich będzie korzyść o charakterze makroekonomicznym, przejawiająca się w przyspieszeniu tempa wzrostu gospodarczego. Z tym czynnikiem związane są też korzyści handlowe, wynikające z ułatwienia dostępu do wielkiego, jednolitego rynku obejmującego ponad 400 mln osób. Efekty tego czynnika będą narastać stopniowo i uwidocznią się w pełni, w okresie ok. 10 lat.

Znacznie szybciej odczuwane będą korzyści związane z transferami środków budżetowych Unii, przeznaczonych na wsparcie rolnictwa. Średnio i długookresowe korzyści dla rolnictwa i obszarów wiejskich należy także wiązać z wykorzystaniem funduszy strukturalnych w Polsce od 2004 roku, w tym środków z sekcji orientacji FEOGA. W odniesieniu do proponowanego przez Polskę sposobu wykorzystania środków na działania strukturalne z sekcji orientacji FEOGA w SPO „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego i rozwój obszarów wiejskich” znalazły się następujące elementy: inwestycje w gospodarstwach rolnych, ułatwienie startu młodym rolnikom, gospodarka zasobami wodnymi, scalanie i wymiana gruntów, szkolenia zawodowe, wsparcie doradztwa rolniczego, różnicowanie działalności rolniczej i działalności zbliżonej do rolniczej, poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych, przywracanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego naturalną katastrofą, pomoc techniczna.

Na realizację tych instrumentów przewidziano na lata 2004 – 2006 kwotę 1575 mln euro z funduszy unijnych, uzupełnionych 576 mln euro z publicznych środków krajowych i ponad 1400 mln euro ze środków prywatnych. Należy pamiętać, iż obszary wiejskie, w tym rolnicy, skorzystają też z innych instrumentów polityki strukturalnej, uwzględnionych w Narodowym Planie Rozwoju, będącym podstawowym dokumentem programowym dla wszystkich funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.
Dla obszarów wiejskich ważne znaczenie będzie miała realizacja programów operacyjnych, takich, jak: „Rozwój regionalny”, na który przewiduje się wydatkowanie w latach 2004 - 2006 kwoty 4605 mln euro, w tym blisko 2,9 mld euro z funduszy UE, „Rozwój zasobów ludzkich” z kwotą ponad 1650 mln euro (1170 mln euro z UE), a także z programu „Rozwój infrastruktury transportowej” i „Ochrona środowiska i gospodarka wodna”.

W sumie na wszystkie programy strukturalne finansowane ze źródeł unijnych powinniśmy otrzymać w latach 2004-2006 11,4 mld euro. Ponad 50% unijnych funduszy strukturalnych ma być przeznaczonych na rozwój infrastruktury. Obszary wiejskie i ludzie na nich mieszkający powinny być największymi ich beneficjentami. Korzyści z tego tytułu będą większe niż korzyści z instrumentów wsparcia rolnictwa, w tym przez płatności bezpośrednie. Polityka UE, zgodnie z proponowaną reformą WPR, będzie zmierzała w kierunku zwiększania roli programów strukturalnych, w tym nakierowanych na rozwój obszarów wiejskich. Mniejsze natomiast znaczenie mieć będą tradycyjnye instrumenty polityki rolnej i płatności bezpośrednie. Przewiduje się, że w przyszłości Polska będzie największym odbiorcą pomocy strukturalnej ze wszystkich krajów poszerzonej UE (obecnie jest nim Hiszpania).

Efektywne wykorzystanie pomocy strukturalnej jest przedsięwzięciem znacznie bardziej skomplikowanym niż wykorzystanie środków z zakresu polityki rolnej. Wymaga ono spełnienia licznych warunków, co może zająć wiele lat. Należą do nich:
- Poprawa jakości kapitału ludzkiego w rolnictwie i na obszarach wiejskich, ponieważ absorpcja środków unijnych wymaga dość skomplikowanej wiedzy. Wysoka jakość kapitału ludzkiego – wykształcenia, skumulowanej wiedzy, postaw, motywacji – jest głównym warunkiem i czynnikiem współczesnego rozwoju.
- Rozwój kapitału społecznego - chęci i umiejętności współdziałania ludzi na rzecz realizacji przedsięwzięć służących rozwojowi społeczności lokalnych.
- Budowa instytucji wspierających funkcjonowanie rynku, społeczeństwa obywatelskiego i państwa. Polscy rolnicy i mieszkańcy wsi są bardzo słabo zorganizowani, a ich aktywność nie jest należycie wspierana przez instytucje poprawiające efektywność gospodarowania, skuteczność działań zbiorowych.
- Wprowadzenie w naszym kraju sprawnie funkcjonującego planowania strategicznego i nowej formy zarządzania sferą publiczną. Funkcjonowanie UE oparte jest na wieloletnich planach finansowych (zazwyczaj siedmioletnich), a realizacja programów strukturalnych wymaga różnych form partnerstwa publiczno-prywatnego. W tej dziedzinie mamy mało doświadczeń, wiedzy i struktur organizacyjnych.

Pełne korzyści członkostwa z UE ujawnią się dopiero w długim okresie, natomiast w pierwszych latach czekać nas może dużo rozczarowań, nadzwyczajnego wysiłku i braku widocznych efektów integracji. Na to nasze społeczeństwo musi być odpowiednio przygotowane.
Poza wyżej wymienionymi uwarunkowaniami sukcesu integracji, ważnym czynnikiem tego sukcesu będzie jakość dialogu społecznego nad wymaganiami, przebiegiem i skutkami tego procesu.

Największym zagrożeniem dla szybkiego i efektywnego procesu integracji Polski z UE może być demobilizacja polskiego społeczeństwa w pierwszym okresie członkostwa, związana z brakiem wyraźnie pozytywnych efektów integracji w krótkim okresie.
O ile zostaną spełnione wymienione wyżej warunki, długookresowe korzyści wynikające z integracji Polski z UE, będą niewątpliwie duże i wyraźnie pozytywne. W odniesieniu do rolnictwa i obszarów wiejskich będą one następujące:
- Ujawnienie się pełnych efektów polityki strukturalnej, współfinansowanej z funduszy unijnych na obszarach wiejskich, co pozwoli na ich rozwój,
- Przyspieszenie przekształceń strukturalnych w rolnictwie (struktury agrarnej, struktury produkcji i struktury przestrzennej);
- Osiągnięcie pełnego poziomu dopłat bezpośrednich, co będzie miało duże znaczenie dla potencjału rozwojowego rolnictwa;
- Poprawa pozycji konkurencyjnej polskiego rolnictwa na rynku unijnym i światowym;
- Poprawa spójności społeczno-ekonomicznej na obszarach wiejskich oraz zmniejszenie bezrobocia jawnego i ukrytego w rolnictwie;
- Ujawnienie się makroekonomicznych efektów integracji w zakresie tempa wzrostu gospodarczego, zatrudnienia, popytu konsumpcyjnego i innych, z ich pozytywnym wpływem na sytuację rolnictwa i obszarów wiejskich.
Na drodze do tych długookresowych korzyści czeka nas wiele trudności i możliwych rozczarowań, zwłaszcza w krótszym okresie.


POWIĄZANE

Od 10 lutego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa będzie przyjmował...

Około 92,6 tys. ton żywności o wartości ponad 265 mln zł trafi w tym roku do org...

Sytuacja na unijnym rynku rolnym nadal jest krytyczna. Potrzeba środków łagodząc...


Komentarze

Bądź na bieżąco

Zapisz się do newslettera

Każdego dnia najnowsze artykuły, ostatnie ogłoszenia, najświeższe komentarze, ostatnie posty z forum
Jestesmy w spolecznosciach:

Najpopularniejsze tematy

gospodarkapracaprzetargi
Nowy PPR (stopka)
Zgłoś uwagę