CTR_80917

Na jagody dla zdrowia

3 grudnia 2015
Lato to dobra pora, by pomyśleć o tym, co będzie... po lecie. W tej części naszego Zielnika piszemy o leśnych skarbach, które warto dla zdrowia spożywać na świeżo i konserwować na zimę. Zdumiewający jest zakres leczniczych zastosowań zwykłej czarnej jagody!

Jagody, borówki czy jeżyny zaliczają się do surowców leczniczych - ugruntowanych nie tylko tradycją, ale i współczesnymi badaniami naukowymi.
Doktor Jadwiga Nartowska z Wydziału Farmaceutycznego warszawskiej Akademii Medycznej (obecnie Warszawski Uniwersytet Medyczny) przypomniała niedawno, że brytyjscy i polscy piloci z Royal Air Force (RAF) podczas wojny jadali przed nocnymi lotami bojowymi dżem z czarnych jagód... Byli przekonani, że dzięki temu lepiej widzą w ciemności. Przesąd czy ugruntowana doświadczeniami wielu pokoleń wiedza? Tak czy inaczej, ta niezwykła okoliczność dała początek badaniom trwającym już prawie 70 lat! Wszystko wskazuje na to, że antocyjany występujące w naszej jagodzie czarnej, nazywanej przez botaników borówką czernicą, rzeczywiście poprawiają widzenie w ciemności!
Stosowanie czarnych jagód w medycynie sięga wieków średnich. W XVI w. zielarze zalecali je w różnych dolegliwościach - kaszlu, gruźlicy płuc, nawet w chorobach wątroby.
Prowadzone współcześnie badania znacznie ograniczyły te dawne wskazania, ale jednocześnie pozwoliły na poznanie cennych właściwości farmakologicznych czarnej jagody i na ustalenie jej nowych zastosowań w terapii.

Borówka czernica
z rodziny wrzosowatych to gatunek występujący pospolicie w północnej i środkowej Europie, AmerycePłn. i w Azji. W Polsce spotykamy ją na obszarze całego kraju, także w górach, aż do wysokości 1800m n.p.m. Mała krzewinka o wysokości 15-30cm, o cienkich liściach, pojedynczych kwiatach w kątach liści, o koronie czerwonawozielonej lub zielonawobiałej, kwitnąca od kwietnia do czerwca, tworzy poszycie leśne w borach sosnowych i świerkowych, na glebach wilgotnych i kwaśnych.
Jej owoce to znane nam doskonale czarne jagody o wspaniałym smaku. Chętnie je zjadamy surowe lub w postaci przetworów. Sok z jagód używany jest ponadto w tkactwie artystycznym do barwienia wełny, bawełny i jedwabiu (po zaprawieniu ałunem na fioletowo, a tkanin lnianych na błękitno).
Właściwości lecznicze czarnych jagód warunkuje bogaty zestaw związków czynnych. Największe znaczenie mają garbniki, głównie pochodne katechiny, epikatechiny i antocyjany. Ważny dla aktywności antyoksydacyjnej (zapobieganie starzeniu się komórek) jest resveratrol, którego obecność w czarnych jagodach wykryto w roku 2004.
Jagody, ze względu na działanie ściągające garbników, są zalecane wewnętrznie w biegunkach, szczególnie u dzieci, zewnętrznie w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Duże dawki działają przeciwrobaczo.
Obecnie największe zastosowanie w lecznictwie mają jagodowe antocyjany, wykazujące różnorodne właściwości farmakologiczne i różne dobroczynne kierunki działania. Jednym z ważniejszych jest

poprawa przepływu krwi
w naczyniach żylnych oraz zwiększanie ich szczelności. W badaniach stwierdzono, że antocyjany czarnej jagody chronią ściany żył i kapilar przed wzrostem przepuszczalności, powodowanym przez nadciśnienie. W badaniach wpływu antocyjanów czernicy na naczynia wieńcowe stwierdzono, że powodują one rozkurcz naczyń wieńcowych, nawet w bardzo niskich stężeniach, zapobiegając zmniejszeniu relaksacji naczyń.

Na cukrzycę
Zaburzenia krążenia obserwowane są także u diabetyków. Więc i tu dobrym sposobem zapobiegania powikłaniom powodowanym przez cukrzycę może być stosowanie owoców czarnej jagody. W badaniach wykazano skuteczność wyciągu z jagód w hamowaniu rozwoju wczesnych stadiów retinopatii, czyli procesu chorobowego w naczyniach, w siatkówce oka, spowodowanego przez cukrzycę lub nadciśnienie.

Na wrzody żołądka
Znane jest także hamowanie powstawania wrzodów żołądka i dwunastnicy, indukowanych przez kwas octowy, etanol, stres, niesterydowe leki przeciwzapalne - dzięki podawaniu wyciągu z czarnych jagód.

Na zaburzenia wzroku
Antocyjany z czarnych jagód mają obecnie największe znaczenie w leczeniu i profilaktyce zaburzeń wzroku. Powstawanie katarakty i degeneracja plamki żółtej są głównymi przyczynami pogarszania ostrości wzroku i ślepoty u osób starszych. Wykonano wiele badań klinicznych efektywności terapeutycznej wyciągów antocyjanowych z owoców czarnej jagody. Jedno z nich dotyczyło wpływu tego leku na rozwój katarakty starczej u ludzi. Wyciąg z czarnych jagód, przyjmowany z witaminą E przez cztery miesiące, powodował hamowanie rozwoju zmian, a nawet obserwowano zmniejszenie zmętnienia rogówki. Badania wskazywały także na poprawę wrażliwości siatkówki i zwiększenie pola widzenia u pacjentów z krótkowzrocznością i jaskrą - w wyniku leczenia antocyjanami czarnej jagody przez 6 miesięcy.

Piloci RAF mieli rację?
Ogromne znaczenie dla pacjentów ma wpływ antocyjanów z czarnej jagody na widzenie przy złym oświetleniu. Największa liczba badań klinicznych dotyczyła właśnie wpływu antocyjanów borówki na widzenie w nocy. Poprawa widzenia przy braku światła jest bardzo ważna dla kierowców, pilotów i ludzi starszych, często ze zmianami degeneracyjnymi w oczach.
Wpływ antocyjanów borówki na widzenie w nocy wynika z przyspieszania regeneracji rodopsyny, zwanej też purpurą wzrokową, z aktywności enzymów w siatkówce i poprawy mikrokrążenia.
W świetle tych badań piloci RAF mieli rację! Jadanie dżemu z czarnych jagód poprawiało ostrość widzenia w nocy, pozwalało na szybsze dostosowanie się do ciemności i szybsze odzyskiwanie ostrości widzenia po ostrym błysku światła, na przykład eksplozji. Późniejsze badania, wykonane w latach 60., potwierdziły obserwacje z czasów wojny!

Syndrom przewlekłego zmęczenia
Być może nasze czarne jagody znajdą jeszcze nowe zastosowanie. Syndrom przewlekłego zmęczenia - trapiący wiele kobiet i mężczyzn (więcej kobiet) - może być powodowany przez tzw. stres oksydacyjny. W zalecanej terapii roślinnymi środkami o dużym potencjale antyutleniającym ważnym i skutecznym lekiem mogą być antocyjany borówki czernicy - czarnej jagody. Krótko mówiąc, wykorzystajmy porę i na jagody!



POWIĄZANE

Zjawisko zmiany płci w ciągu życia osobniczego występuje u ok. 450 gatunków ryb,...

Jeśli prawdą jest że człowiek jest tym, co je, to kim jest współczesny Polak, kt...

Rząd Portugalii uruchamia kolejowe dostawy wody do regionów kraju objętych ekstr...


Komentarze

Bądź na bieżąco

Zapisz się do newslettera

Każdego dnia najnowsze artykuły, ostatnie ogłoszenia, najświeższe komentarze, ostatnie posty z forum
Jestesmy w spolecznosciach:

Najpopularniejsze tematy

gospodarkapracaprzetargi
Nowy PPR (stopka)
Zgłoś uwagę