Susza? Czas na edukację

4 czerwca 2020
Susza? Czas na edukację

Susza dała nam się we znaki już w zeszłym roku. W sierpniu 2019 r. w związku z suszą i upałami w ponad 300 gminach na terenie całej Polski trzeba było wprowadzić ograniczenia w zużyciu wody. W tym roku najprawdopodobniej sytuacja będzie jeszcze trudniejsza, bo o suszy mówi się już od przedwiośnia. Możemy czekać, aż w kranach zabraknie wody i wówczas wprowadzać zakazy, grzywny i ogólne obostrzenia. Albo zacząć działać już dziś i dzięki edukacji zmienić nawyki mieszkańców.



Same apele o ograniczenie zużycia wody niewiele dają. To trochę jak sytuacja z noszeniem maseczek – niby większość się stosuje, jednak znaczna część nosi je nieprawidłowo lub jako atrapy. Dla porównania – poprzedzony kampanią informacyjną apel o myciu rąk przyniósł o wiele lepsze efekty.

Podobnie rzecz ma się z suszą. Wystarczy parę dni z opadami, aby podniosły się głosy powątpiewania – skoro pada, to znaczy, że żadnej suszy nie ma. Niestety kilka kropli deszczu nie naprawi sytuacji. Według danych zebranych przez zespół naukowy programu „Stop Suszy!” 38% łącznej powierzchni użytków rolnych, łąk, pastwisk i terenów leśnych w Polsce jest ekstremalnie i bardzo zagrożonych występowaniem suszy rolniczej. Aby zasoby wód powierzchniowych odnowiły się, musiałoby umiarkowanie, lecz nieprzerwanie padać przez ponad 2 miesiące1. Nie oznacza to jednak, że nic nie możemy zrobić. Możemy – zmienić swoje postawy: przeciwdziałać skutkom suszy, oszczędzać wodę i promować dobre nawyki.

Najlepszymi ambasadorami dobrych praktyk są dzieci. Od wielu lat prowadzimy działania edukacyjne skierowane właśnie do najmłodszych. To dzieci następnie zaszczepiają pozytywne postawy w swoim otoczeniu. Podstawą takich akcji jest jednak dobry przekaz. W najbliższym czasie, wspólnie z poznańską agencją Nonoproblemo będziemy realizować akcję edukacyjną dotyczącą prawidłowego korzystania z sieci kanalizacyjnej. Przekaz kampanii, zarówno treści, jak i towarzyszące im grafiki, został tak opracowany, aby był atrakcyjny zarówno dla dorosłych, jak i właśnie dla młodych odbiorców” – mówi Marta Pukacka, specjalista ds. gospodarki odpadami i edukacji w MPECWiK w Środzie Wielkopolskiej.

MPECWiK to już drugie wielkopolskie przedsiębiorstwo zarządzające wodociągami, które zdecydowało się na przeprowadzenie kampanii edukacyjnej skierowanej do mieszkańców przy wsparciu Nonoproblemo. W 2019 roku szeroko zakrojoną, długofalową kampanię „Masz wpływ na odpływ” rozpoczęło Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych w Komornikach.

Pierwszy etap kampanii miał charakter informacyjno-edukacyjny. Mieszkańcy otrzymali ulotki opisujące problem awarii kanalizacji i ich najczęstsze przyczyny wraz z praktycznymi wskazówkami, jak ich uniknąć. Na przystankach autobusowych, tablicach informacyjnych i w urzędowych gablotach pojawiły się plakaty dotyczące najczęstszych awarii i sposobów zapobiegania im we własnych domach. Kampania została doceniona przez jury konkursu „Głośna woda”, promującego najciekawsze lokalne inicjatywy edukacyjne realizowane przez przedsiębiorstwa wod-kan. W kategorii od 30 tys. do 100 tys. mieszkańców akcja zajęła pierwsze miejsce.

Edukacja ma tę zaletę, że wraz z wiedzą przekazujemy mieszkańcom siłę sprawczą, dajemy poczucie wpływu na otoczenie i możliwość zaangażowania się. To dlatego akcje edukacyjne przynoszą lepsze efekty niż apele i zakazy” – wyjaśnia Kamila Radomska-Woźniak, szefowa agencji reklamowej Nonoproblemo, specjalizującej się w kampaniach edukacyjnych. „Ważne, aby poprzez nie uświadomić odbiorcom, że poruszany problem dotyczy także ich, i że to oni, dzięki swojemu postępowaniu, mogą poprawić sytuację” – dodaje.

Wciąż jednak stosunkowo niewiele gmin i przedsiębiorstw wodociągowych na stałe wpisało akcje edukacyjne w plany działalności. W większości przypadków realizują twarde projekty zmierzające do przeciwdziałania suszy, czyli te związane z inwestycjami w infrastrukturę (m.in. zbiorniki retencyjne, rewitalizacja rowów melioracyjnych, itp.)2. Takie inwestycje są niezbędne, jednakże edukacja powinna być drugim filarem przeciwdziałania suszy. Tym bardziej, że jest tańsza, a jej efekty są szybkie, wymierne, a – co najważniejsze – trwałe.

Nie możemy przeciwdziałać panującej już suszy, ale możemy zrobić wiele, aby zmniejszyć jej skutki i przyczynić się do poprawy sytuacji wodnej w przyszłości. „To, czego potrzebujemy, to nauka zachowań, które w tym pomagają, np. dotyczących używania wody szarej do podlewania domowych roślin, zbierania deszczówki, niepodlewania roślin w czasie upałów, czy siania łąk kwietnych w ogrodach” – podkreśla dr Sebastian Szklarek, autor bloga „Świat Wody”.

W czasie suszy należy ograniczyć koszenie roślin, nawet kosztem utraty dekoracyjności. Koszenie roślin w okresie ograniczonej ilości wody sprzyja wyparowywaniu wody z liści. Choć panuje pogląd, że dobrze jest skrócić blaszki liściowe, aby ograniczyć powierzchnię asymilacyjną roślin, to jednak nie potwierdza się on w praktyce – wystarczy zobaczyć, jak wyglądają trawniki skoszone podczas suszy, które nie były nawadniane i dodatkowo rosną na glebach lekkich – przypominają wyschnięte stepy” – wyjaśnia dr hab. Paweł K. Bereś, prof. IOR – PIB, a zarazem ekspert na portalu ogrodniczym DIONP.

W czasie suszy musimy zmienić nasze myślenie o wodzie. Uświadomić sobie, że dysponujemy ograniczonymi zasobami i w dużej części od naszej postawy zależy to, jak gospodarujemy wodą. Susza, z którą mamy do czynienia obecnie, to susza klimatyczna, czyli wynikająca z globalnych zmian klimatu. Tego nie zmienimy. Możemy jednak zrobić wszystko, aby jak najwięcej wody opadowej zatrzymać „na miejscu”, nie pozwalając, by odpłynęła do Bałtyku, w dodatku poprzez kanalizację ściekową. Realizowane w gminach kampanie edukacyjne właśnie na tym powinny się koncentrować.



Jak wyglądają kampanie edukacyjne dla gmin?


Zobacz przykłady:


POWIĄZANE

Zakup paneli fotowoltaicznych wydatek nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Tak...

Od czwartku 7 maja rolnicy, którzy ponieśli w gospodarstwach straty spowodowane ...

Jak donosi agencja Reuters, chińskie władze wprowadziły tymczasowy zakaz importu...


Komentarze

Bądź na bieżąco

Zapisz się do newslettera

Każdego dnia najnowsze artykuły, ostatnie ogłoszenia, najświeższe komentarze, ostatnie posty z forum

Najpopularniejsze tematy

gospodarkapracaprzetargi
Nowy PPR (stopka)
Jestesmy w spolecznosciach:
Zgłoś uwagę